Doña Julia Rax is een Q’eqchi’ Maya-vrouw en moeder van drie kinderen. Ze is actief als gemeenschapsvoorlichter in Alta Verapaz, Guatemala. Samen met haar gezin is zij begonnen aan een bijzondere verandering in hun manier van boeren – een ontwikkeling die inmiddels een voorbeeld is geworden van duurzame en veerkrachtige landbouw.
Op zoek naar meer zekerheid
Voordat Doña Julia overstapte op agroforestry – het verbouwen van gewassen tussen bomen- verbouwde haar gezin vooral maïs en enkele groenten. Deze verkochten ze op lokale markten en binnen de gemeenschap. Het inkomen was beperkt en er was weinig variatie in hun productie. De wens om de voedselzekerheid van het gezin te verbeteren en stabielere inkomsten te creëren, bracht hen ertoe om op zoek te gaan naar nieuwe landbouwmethoden.
Een nieuwe manier van boeren
Na het volgen van trainingen over duurzame landbouw, begon Doña Julia samen met haar familie met een nieuwe manier van boeren op haar land. In dit systeem combineert ze Mexicaanse dennen, piment en kardemom. Deze gewassen zijn zorgvuldig gekozen op basis van de bodem, het klimaat en hun opbrengst op korte, middellange en lange termijn.
Samen bouwen aan een sterk systeem
Het proces vroeg veel inzet. Een agroforestry-systeem aanleggen betekent samen beslissingen nemen en elk gewas nauwkeurig beheren. Terwijl de meerjarige planten groeien, benut het gezin de open ruimtes om snelgroeiende gewassen en voedsel voor eigen gebruik te verbouwen. Wat overblijft, verkopen ze. Zo levert het systeem nu al iets op. Dat merkt Doña Julia elke dag opnieuw.
“Mijn man, kinderen en ik werken met veel plezier op het land. En als we naar huis gaan, komen we nooit met lege handen terug. Wat we meenemen is vers en gezond.”
Natuurlijk telen met oog voor de toekomst
Daarnaast past het gezin natuurlijke landbouwmethoden toe, vooral bij de teelt van kardemom. Deze groeit onder de schaduw van dennen- en pimentbomen en wordt verzorgd met natuurlijke middelen die de bodem herstellen en versterken. Daardoor groeien de planten beter dan voorheen. Naar verwachting zal de kardemom binnen ongeveer drie jaar uitgroeien tot een belangrijke bron van inkomsten voor het gezin, vooral in periodes waarin de groenteoogst minder oplevert.
De impact van Doña Julia’s werk reikt verder dan haar eigen gezin. Als gemeenschapsvoorlichter inspireert zij andere families en dorpen om over te stappen op biologische landbouw en duurzamere productiesystemen.
